Küresel vana çeşitleri altı soruya göre ayrılır: gövde kaç parçadan oluşuyor, vana boruya nasıl bağlanıyor, kaç yolu var, küre akışı kesiyor mu yoksa ayarlıyor mu, akışkan donuyor ya da aşındırıyor mu ve vana nasıl kumanda ediliyor. Keydal Teknik olarak bu ayrımların her birinden örnek içeren 22 farklı küresel vana modeli tedarik ediyoruz. Seçimi hattın çapı, basınç sınıfı ve akışkanın davranışı belirler; her çeşidi kendi ölçü ve basınç aralığıyla anlatıyoruz.
İki parçalı, üç parçalı ve monoblok gövde nasıl ayrılır?
Gövde yapısı, vananın bakımda nasıl açılacağını ve hangi uç bağlantısını alacağını belirler. İki parçalı gövde, bakım ve servis işini kolaylaştırır. İki parçalı dişli modelimiz DIN3202-M3 boyunda, ISO 7-1 dişli bağlantılı ve DN8 (1/4″) ile DN100 (4″) arası ölçülerde gelir. Üç parçalı dişli modelimiz aynı DN8-DN100 aralığındadır ve dişli bağlantının yanında soket kaynaklı veya alın kaynaklı uçlarla da sunulur.
İki dişli model de çift yönlü olarak en fazla 1000 PSI (PN63) basınçta sızdırmazlık sağlar. Gövde, mil ve küre AISI304 veya AISI316 paslanmaz çeliktir. Kilitlenebilir kolları, proses hattında kontrollü müdahaleye imkân verir; üç parçalı modelde yay dönüşlü kol seçeneği de vardır.
Wafer monoblok küresel vanamız ise EN1092-1 RF flanşlar arasına bağlanır ve DN15 ile DN200 arası hatlarda en fazla PN40 basınçta çalışır. Gövdesi AISI304, AISI316 paslanmaz çelik veya ASTM A216 WCB karbon çelik olarak seçilir.
Dişli, flanşlı, kaynaklı ve wafer bağlantı hangi çapta kullanılır?
Bağlantı tipini seçerken önce hattın çapına ve basınç sınıfına bakılır. Dişli modellerimiz DN100’e kadar çıkar; flanşlı modellerimiz DN300’e, segment vanalarımız DN500’e kadar ulaşır. Ürün gamımızdaki bağlantı çeşitleri ölçü ve basınç değerleriyle şöyle karşılaştırılır:
| Çeşit | Ölçü aralığı | Basınç sınıfı | Bağlantı ve boy standardı |
|---|---|---|---|
| İki parçalı dişli | DN8-DN100 | En fazla PN63 (1000 PSI) | ISO 7-1 dişli, DIN3202-M3 boy |
| Üç parçalı dişli | DN8-DN100 | En fazla PN63 (1000 PSI) | ISO 7-1 dişli, soket veya alın kaynaklı uç, DIN3202-M3 boy |
| İki parçalı flanşlı | DN15-DN200 | PN16 veya PN40 | EN1092-1 RF flanş, DIN3202-F4 (DN15-100) ve DIN3202-F5 (DN125-200) boy |
| Üç parçalı (F1) flanşlı | DN15-DN300 | PN16, PN25 veya PN40 | DIN3202-F1 boy |
| Wafer monoblok | DN15-DN200 | En fazla PN40 | EN1092-1 RF flanşlar arası, üretici boy standardı |
| Pirinç tepe flanşlı (iki parçalı) | DN15-DN100 | DN15-50 PN40, DN65-80 PN25 | ISO 7-1 dişli |
Doğalgaz ve LPG hatlarında üç parçalı (F1) flanşlı modelimizi öneriyoruz, çünkü bu vana yanıcı gazlarda kullanıma uygun ve sertifikalı olarak üretilir. Çalışma sıcaklığı basınca bağlı olarak -20 °C ile +180 °C arasındadır. İki parçalı flanşlı modelimizde ISO5211 tepe flanşı aktüatörün doğrudan montajına uygundur ve anti-statik yapı elektrostatik yükü boşaltır.
Üç yollu L ve T port küresel vana ne zaman gerekir?
Akışı tek hatta açıp kesmek yerine iki farklı yöne yönlendirmeniz gerekiyorsa üç yollu küresel vana kullanılır. L port vanada kürenin L şeklinde bir geçiş kanalı vardır ve akış iki farklı yönde kontrol edilir. T port tasarım da iki yönlü kontrol sunar; hangisinin gerektiği, hattın hangi yönler arasında geçiş yapacağına bağlıdır. Üç yollu L/T tipi vanalarımız tam geçişlidir, bu yüzden akış vanadan en düşük dirençle geçer.
Bu vanaların direkt tepe flanşı ve anti-statik yapısı, pnömatik ve elektrik aktüatörle çalışmaya uygundur. Su dağıtım sistemleri, kimya endüstrisi ve HVAC sistemleri başlıca kullanım alanlarıdır. Ürün grubumuzda 3 yollu dişli küresel vana ve 3 yollu mini motorlu vana da yer alır.
Akışı ayarlamak için V port, segment ve oransal küresel vana farkı nedir?
Akışı ara konumlarda ayarlamanız gerekiyorsa kürenin şekli ve kumandası değişir. V port küresel vanalarımızda küre 30° veya 60° açılı V yarıklıdır, contalar %50 paslanmaz çelik takviyeli PTFE’dir ve vana pnömatik veya elektrik aktüatörle oransal kontrol yapar. Tepe flanşlı V port modelimiz 1/2″ ile 4″ arası ölçülerde ve PN63 basınçta, S-PTFE contayla -60 °C ile +230 °C arasında çalışır. ATEX onaylı anti-statik yapısı, parlayıcı ve patlayıcı ortamlarda kullanıma uygundur.
Segment küresel vanalarımız sert krom veya tungsten kaplı, V şeklinde bir yarım küreyle çalışır. Wafer veya flanşlı bağlantıyla DN25 ile DN500 arası ölçülerde, PN16, PN40, ANSI 150 ve ANSI 300 basınç sınıflarında üretilir. Gövde karbon çelik veya AISI316 paslanmaz çeliktir; metal contalı versiyonda inconel veya stellit kullanılır. Bu yapı lifli, yapışkan, aşındırıcı ve kristalleşen akışkanlarda aç-kapa ve oransal kontrol için tercih edilir.
Segment vanada sızdırmazlık sınıfı contaya göre değişir: partikül içermeyen hatlarda PTFE contayla Class VI, partikül veya kristal içeren hatlarda metal contayla Class IV ve Class V sağlanır. Oransal küresel vanamız ise kademeli (modülasyonlu) açma-kapama prensibiyle çalışır. DN15 ile DN100 arası ölçülerde, PN16 veya PN40 basınç sınıfındadır ve pozisyonerle 4-20 mA ya da 0-10 V sinyal alır.
Lif, partikül veya kristal taşıyan bir hatta akışı ayarlamak gerekiyorsa metal contalı segment küresel vanayı, partikülsüz ve 4 inçe kadar olan hatlarda ise PTFE contalı V port küresel vanayı öneriyoruz; segment vanalarımız DN500’e kadar ölçülerde sunuluyor.
Keydal Teknik
Donan, aşındıran veya asidik akışkanlarda hangi küresel vana kullanılır?
Akışkan vanada donuyor, kristalleşiyor ya da gövdeyi aşındırıyorsa prosese göre geliştirilmiş bir çeşit seçilir. Isı ceketli küresel vanalarımızda gövdedeki ısıtma ceketinden buhar, sıcak su veya kızgın yağ dolaştırılır; vananın içi sıcak kalır ve donma önlenir. Bu çeşit gıda, kimya ve petrokimya proseslerinde ısı değişimiyle donan ya da kristalleşen akışkanlar için kullanılır. Isı ceketinin bağlantısı dişli veya flanşlı olarak seçilir.
Seramik kaplı küresel vanalarımız aşındırıcı ve korozif akışkanlar ile normal vanaları sınırlayan yüksek sıcaklık ve basınç koşulları için geliştirilmiştir. Standart olarak -30 °C ile 230 °C arasında (opsiyonel olarak en fazla 600 °C) ve PN63 basınç sınıfına kadar çalışır. Pnömatik toz, granül ve tanecikli akışkan transferi ile baca gazı sülfür giderme bu vananın kullanıldığı proseslerdir.
Asit ve su hatlarında plastik gövde de bir seçenektir: soket kaynaklı U-PVC gövdeli küresel vanalarımız su hatları için EPDM, asit hatları için FKM (Viton) O-ring’le üretilir. ISO5211 tepe flanşları pnömatik ve elektrikli aktüatörün doğrudan montajına uygundur. Özel kilitleme sistemi, montaj sırasında boru hattının sıkıştırmasından küreyi korur. Korozif olmayan kimyasallar, su ve HVAC hatlarında ise nikel kaplı pirinç gövdeli tepe flanşlı modelimiz R-PTFE contayla -60 °C ile +180 °C arasında çalışır.
Manuel kollu, mini motorlu ve aktüatörlü küresel vana nasıl seçilir?
Kumanda şekli, vananın elle mi, uzaktan mı yoksa bir kontrol sinyaliyle mi çalışacağına göre seçilir. İki ve üç parçalı dişli modellerimiz manuel kolludur. Tepe flanşlı modellerde ISO5211 flanş aktüatörün doğrudan montajına izin verir: üç parçalı tepe flanşlı modelimiz AISI316 gövdelidir, DN8 ile DN100 arası ölçülerde gelir ve pnömatik, elektrik ya da hidrolik aktüatörle çalışır. İki parçalı flanşlı modelimizde manuel kol, pnömatik, elektrik ve hidrolik aktüatör seçeneklerinin hepsi vardır.
Küçük çaplı su, hava ve gıda hatlarında mini motorlu küresel vana kullanılır. Mini motorlu vanamız DN15, DN20 ve DN25 ölçülerinde, pirinç veya paslanmaz çelik gövdelidir ve aç-kapa çalışır. 2 Nm momentle 5-7 saniyede açılıp kapanır; çalışma basıncı 10 bar (PN10), vana çalışma sıcaklığı -20 °C ile +100 °C arasıdır. Ürün grubumuzda 2 yollu ve 3 yollu mini motorlu vanalar ile pnömatik aktüatörlü küresel vana da bulunur; aktüatör tiplerini aktüatörlü küresel vana yazımızda anlattık.
Küresel vanalar hakkında sık sorulan sorular
Küresel vana ne işe yarar?
Küresel vana, akışkanın geçişini kontrol etmek için kullanılır ve en çok aç-kapa uygulamalarında tercih edilir. İçindeki delikli küre döndürüldüğünde delik boru hattıyla hizalanır ve akış geçer. Küre 90 derece döndürüldüğünde akış kesilir. V port, segment ve oransal çeşitler ise ara konumlarda debiyi ayarlar.
Tam geçişli küresel vana nedir?
Tam geçişli (full port) küresel vanada iç geçiş çapı boru çapıyla aynıdır, bu yüzden vana akışta kayıp yaratmaz. Daraltılmış geçişli (reduced port) vanada iç geçiş açıklığı daha küçüktür. Tam geçişli vanalar yüksek debi gereken sistemlerde kullanılır; üç yollu L/T tipi vanalarımız da tam geçişlidir.
Paslanmaz küresel vana nerede kullanılır?
Paslanmaz küresel vana, kimyasal dayanım istenen alanlarda, gıda ve içme suyu tesisatlarında tercih edilir. Dişli modellerimizin gövde, mil ve küresi AISI304 veya AISI316 paslanmaz çeliktir. Bu modellerin uygulama alanları arasında su, atıksu, HVAC, denizcilik, kimya, çimento ve gıda yer alır.
Küresel vananın iç yapısında hangi parçalar bulunur?
Küresel vananın temel parçaları gövde, mil, delikli küre ve sızdırmazlığı sağlayan contalardır. Çalışma sıcaklığını büyük ölçüde conta belirler. Dişli modellerimizde R-PTFE contayla -60 °C ile +200 °C, G-PTFE contayla -60 °C ile +260 °C, PEEK contayla -40 °C ile +270 °C arasında çalışılır.
Küresel vana talebinizde hangi hat bilgilerini paylaşmalısınız?
Doğru çeşidi birlikte belirlemek için şu bilgileri hazırlamanızı öneririz:
- Boru çapı (DN ya da inç) ve bağlantı şekli: dişli, flanşlı, kaynaklı veya wafer.
- Hattın en yüksek çalışma basıncı ve sıcaklığı.
- Akışkanın cinsi: su, gaz, buhar, asit, toz ya da lif ve partikül taşıyan bir akışkan.
- Vananın akışı yalnızca açıp kapatacağı mı, debiyi mi ayarlayacağı.
- Kumanda şekli ve varsa kontrol sinyali (4-20 mA, 0-10 V).
Bu kriterlerin her birini küresel vana seçerken dikkat edilmesi gereken teknik kriterler yazımızda ayrı ayrı açıkladık. Hat bilgilerinizi Keydal Teknik ekibine ilettiğinizde ürün seçimini ve teknik desteği sizinle birlikte yürütüyor, hattınıza uygun küresel vana modelini belirliyoruz.